شرح و بررسي آثار و تالیفات استاد شهیدی پاک

عنوان كتاب: تاريخ تعليم و تربيت اسلامي در عهد دولت حفصيان در افريقيه قرون وسطي: نقد نظام آموزش اسلامي مؤلف: دکتر محمد رضا شهيدي پاك ناشر: انتشارات علويون سال نشر: 1395 موضوع: اسلام و آموزش و پرورش- تونس، آفريقاي شمالي، جامع الزيتونيه قرن 7- 10 قمري/ قرن 15.ميلادي Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
معرفی کتاب:
يكي از مظاهر عمده فرهنگ و تمدن انسان مسئله آموزش است. تأسيسات تمدني تعليم وتربيت از جمله نهاد هاي بشري است كه به دنبال تو سعه شهر نشيني و تكامل جوامع انساني پديد مي آيد. تأسيس نهادهاي آموزشي سنت فرهنگي است كه ريشه در تمدن هاي ايران، يونان، مصر و رم دارد. يكي از جوامعي كه نظام هاي مختلف آموزشي در بين ملل خود تأسيس كردند تمدن اسلامي در قرون وسطي است. اروپاي قرون وسطي در جنوب خود در شبه جزيره ايبري، شاهد ظهور جريان جهاني تعليم و تربيت همزمان با ظهور اسلام است كه زمينه تأسيس نخستين دانشگاه هاي مدرن اروپايي مانند سالرنو را فراهم ساخت. اسلام تعليم و تربيت را در ابعاد گوناگون آن توسعه داد و در مديريت زندگي علمي استاد و دانشجو، متون، شيوه ها، نهاد هاي آموزشي و تأسيسات تمدني جديد تعليم و تربيت تأسيس كرد. پژوهش حاضر بيان نمونه اي گسترده وكامل از تعليم وتربيت اسلامي است كه نهادها، شيوه ها، مواد و متون درسي و اساتيد در آن ذكر شده است و سيمايي از يك دوره از نظام تعليم و تربيت اسلامي ترسيم شده است و بخشي از توسعه نظام تعليم و تربيت اسلامي است آموزش حفصي شاهد توسعه و تأسيس تونس و عنوان پايتخت و بازسازي آموزش اسلامي و نو آوري بر اثر مهاجرت هاي علمي به وسيله دانشمندان اندلسي است. توسعه تعليم و تربيت اسلامي همزمان با توسعه شهر تونس حاكي از حقيقت ويژه در حوزه فلسفه سياسي و جامع شناسي مبني بر رابطه توسعه همزمان ومتقابل شهر و آموزش است. در عصر حفصيان علاوه بر تكامل و تحول و استمرار نظام كلاسيك تعليم و تربيت اسلامي، تاريخ آموزش شاهد برخي نظام هاي ويژه آموزش و تعليم و تربيت اسلامي است كه فقط در افريقيه عهد حفصي پيدا شده است. دولت حفصيان از آغاز قرن هفتم هجري تا پايان قرن دهم هجري (625هـ/1229م – 983هـ./1574م) ابتدا بر سراسر مغرب و بخش كوچكي از اندلس حاكميت داشتند اما دولت آنها از نيمه قرن هفتم به تونس والجزاير شرقي محدود شد. مهمترين و معروفترين نهاد هاي آموزشي دراين دوره تأسيس شد. تعليم و تربيت در غرب اسلامي و جهان اسلام در قرون وسطي به حدي از تكامل رسيد و نقش خود را در باز سازي و حيات جوامع نشان داد كه ابن خلدون از آن با اصطلاح «صنعت تعليم» ياد كرده است. ابن خلدون حاجب دولت حفصيان و منتقد نظام آموزش اسلامي از فارغ التحصيلان اين نظام است.
كتاب تاريخ تعليم و تربيت اسلامي در عهد دولت حفصيان در افريقيه قرون وسطي: نقد نظام آموزش اسلامي نوشته Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;} آقای دکتر محمد رضا شهیدی پاک عضو برجسته هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقیقات تهران با شماره كتابشناسي: 9541527 و با رده بندي كنگره: 21395ت9ش/3/18BP كه توسط انتشارات علويون قم در بهار 1395 براي اولين بار چاپ و منتنشر شده وبا قيمت است. کتاب 180 صفحه دارد و دارای شناسه و واژگان كليدي است كه با يك نگاه خواننده را به اجمال از محتويات كتاب آگاه مي سازد، فهرست اجمالي و فهرست تفصيلي مقدمه مؤلف است و در انتهاي متن پاياني كتاب نمودار تعليم و تربيت و دوره هاي تحصيلي در نظام آموزشي عزابه در دوره حفصيان را براي آگاهي بيشتر ارائه كرده است. کتاب هرچند فاقد فصل بندی مشخص هست و لي مطالب و مباحث آن در 13 عنوان و موضوعات اصلی و ذيل آنها با عناوين فرعي آمده است كه اين شيوه از ويژگي هاي منحصر به فرد مؤلف در آثارش مي باشد. و منابعی برای مطالعه بیشتر معرفی گردیده است. ارجاعات به صورت درون متني آمده و در پايان چكيده به زبان انگليسي آمده و در كتابنامه منابع پژوهش شده را براي مطالعه بيشتر معرفي نموده است.
اين كتاب پژوهشي علمي است كه به معرفي كامل نهادها و مراكز و نهادهاي آموزشي در دوره حفصي و سنن وشيوه هاي آموزشي كُتّاب در دوره حفصي، مساجد و جوامع آموزشي عصر حفصيان، مدارس افريقيه و نظام آن در عهد حفصي و آموزش در مكان هاي غير كلاسيك، زاويه خانه بازار و در بخشهاي ديگر كتاب كتابخانه ها و شيوه هاي تعليم آموزشي در افريقيه حفصي ارائه شده است. اجازه و مدرك تحصيلي والقاب، متون درسي و بحران متون درسي، توقف نوآوري اسلام، نظام بومي و خصوصي آموزش و نمونه هايي از فارغ التحصيلان آموزش اسلامي معرفي شده است.
مؤلف كتاب، درس فلسفه تعليم و تربيت، بر اساس مكاتب فلسفي و آراي تربيتي جرالد گوتك و تاريخ آموزش و پرورش در ايران واسلام را بر اساس كتاب تعليم و تربيت اسلامي در دانشگاه قم چند ترم تدريس كرده است و از ديدگاه هاي وي و منابع تاريخ و تعليم وتربيت اسلامي سود جسته است.
محتواي مطالب كتاب:
در مبحث اول کتاب به كليات و تعاريف و مفاهيم فلسفه و ماهيت آموزش وپرورش پرداخته و تاريخچه اي از تعليم و تربيت در جهان و اسلام بيان كرده و كاربرد هاي تعليم و تربيت اسلامي را در دوره معاصر بررسی نموده است.
در مبحث دوم، ضمن معرفي نظام آموزشي در دولت حفصيان و چگونگي شكل گيري آن به معرفي مكتب تعليم و تربيت ابن خلدون، آسيب شناسي، ديدگاهها و نقد بر آموزش و صنعت تعليم در مغرب و افريقيه بيان و نقش مهاجرين آندلسي در انتقال فرهنگ اندلسي به افريقيه اشاره كرده است.
در مبحث سوم و چهارم به معرفي نهاد ها ومراكز آموزش در دوره حفصيان از قبيل مكتب خانه، كُتَّاب، الشريعه و مسيده و اهميت و نقش و جايگاه هريك از آنها در نظام آموزشي و شيوه هاي تعليم وتربيت پرداخته است.
در بحث پنجم به نقش نهاد مسجد و جامع و ريشه هاي تاريخي آن در نظام آموزشي اسلامي و در دوره حفصيان و به معرفي و نقش و تأسيس جامع زيتونه و جامع سلطنتي موحدين، قصبه و جوامع ديگر اين دوره و تدريس علوم گوناگون و مدرسان و فارغ التحصيلان در آنها پرداخته است.
در مبحث ششم به صورت مفصلتر به مبحث نهاد مدرسه و تاريخچه و نقش آن در جهان اسلام در قرون وسطي و ديدگاه هاي شرق شناسان در باره اين نهادو معرفي مدارس در افريقيه در دوره حفصيان اختصاص يافته است.
مبحث هفتم تحت عنوان استمرار و گستردگي آموزش در نهاد هاي غير كلاسيك و اماكن ويژه آموزشي (خانه و بازار) به اختصار شرح داده است.
در مبحث هشتم به معرفي كتابخانه ها به عنوان مراكز علمي آموزشي و پژوهشي و نقش آنها در گسترش علمي به معرفي كتابخانه هاي اين دوره مي پردازد.
در مبحث نهم كتاب متون درسي و فراز و فرود هايي را كه در دوره حفصيان وجود داشته، تجزيه و تحليل ها و ديدگاه هاي ابن حاجب و ابن خلدون و نمودار وضعيت تغييرات در توليد متون درسي در ديدگاه انتقادي ابن خلدون ارائه نموده است.
در مبحث دهم مديريت، شيوه ها، ابزارها و وسايل و رفتار آموزشي، اجازه و مدرك و القاب تحصيلي را در عهد حفصيان توضيح و معرفي كرده است.
در مبحث يازدهم به شيوه هاي آموزشي و وسايل تعليم و تربيت از جمله سماع قرائت، روايت، حفظ مناظره و اجتهاد و تقليد در علوم كه در دوره حفصيان رايج بوده پرداخته شده است.
در مبحث دوازدهم، تعليم و تربيت محلي و بومي و خصوصي دولت حفصيان و نظام هاي آموزشي آنان را توضيح داده است.
و در مبحث پاياني نمونه هايي از فارغ التحصيلان تعليم و تربيت اسلامي و زندگي و رفتار علمي سه تن از دانشمندان تونس در قرون هفتم و هشتم هجري، غبريني، ابن عرفه و ابن خلدون را شرح داده است. /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
***************************************
v:* {behavior:url(#default#VML);} o:* {behavior:url(#default#VML);} w:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal 0 false false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;} عنوان كتاب: تاريخ تحليلي اندلس مؤلف : دکتر محمد رضا شهيدي پاك Title: The analytic history of Andalusia Author: Dr.Mohammad Reza Shahidi pak ناشر: مركز بين المللي ترجمه و نشرالمصطفي(ص) محل نشر: قم سال نشر: 1395 موضوع: آندلس (اسپانيا)- تاريخ بهاي كتاب: 240000 ريال

معرفی کتاب:
تأسيس دولت اسلامي در «آندلس» پيش از آن كه دست آورد نظامي – سياسي آخرين مرحله از فتوحات اروپايي مسلمانان در دهه پاياني قرن دوم هجري باشد، حاكي از موفقيت چشم گير فرهنگ اسلامي در تحول انسانها و خلق جوامع جديد انساني با تمدن، دين، هنر و صنعت و حتي آداب و رسوم متفاوت از گذشته آن جوامع است.
نهصد سال از تاريخ آندلس به حضور مسلمانان با شش دوره فرمانروايي در شكل دولت هايي كه هريك مرحلهxadاي از دوره انتقال و تكامل فرهنگ و تمدن اسلامي را در آندلس محقق ساختند، اختصاص دارد.
امروزه آثار تاريخي به جاي مانده از حاكميت مسلمين در اين سرزمين، بخش بزرگي از درآمد گردشگري دولت «مادريد» را شامل مي شود. همچنان كه انبوه مخطوطات اسلامي- عربي كتابخانه هاي «گرانادا»، «مادريد» (كتابخانه اسكوريال) و... نيز، در زمره سرمايه هاي اصلي شخصيت فرهنگي ملت «اسپانيا» محسوب ميxadشوند. از سويي تاريخ اندلس بخش مهمي از حافظه امت اسلامي به شمار مي آيد كه با استمرار تاريخ نگاري آن بايد همواره مورد عنايت محققان مسلمان قرار گيرد. در حالي كه قدرت هاي جهاني، هنوز به بهانه «جنگ هاي صليبي» به تهاجم گسترده فرهنگي- نظامي عليه مسلمين مبادرت مي كنند، زيرا چنان كه هشت دوره جنگ كلاسيك صليبي از شمال اسپانيا آغاز شد، جنگ هاي صليبي نيز پس از سقوط آندلس شكل گرفته است و پرونده اندلس هم چنان مفتوح است. بي گمان در حوزه مطالعات مربوط به آندلس مي توان بطور روزمره با خلق آثار جديدي در عرصه هاي مختلف تجربه اي تاريخي و ارزشمند را نصب العين آحاد امت اسلامي به ويژه سران آن قرار داد. چناچه كه اثر حاضر نيز تلاشي در همين راستا است.

مؤلف كتاب «تاريخ تحليلي آندلس» براين نظر تأكيد دارد، دوره اسلامي تاريخ اسپانيا، عصر طلايي تاريخ اين كشور محسوب مي شود ؛ عصري كه مسلمانان دوره اي از عزّت و ذلّت و تحقير را تجربه كرده اند. براين مبنا محافل فرهنگي- سياسي اسپانيا در پايان قرون وسطي علي رغم آگاهي از خدمات تمدني و فرهنگي مسلمانان، به شكل تحقير آميزي از مسلمانان آندلس ياد كرده اند. آنچه مسلّم است اين حجم تحقيقات انبوه انجام شده در باره آندلس، به تناسب كارهايي كه بايد صورت گيرد بسيار ناچيز است. اين اثر با رعايت استانداردهاي آموزشي براي تدريس سه واحد درسي تدوين و نگارش يافته است.
مؤلف كتاب «تاريخ تحليلي آندلس»، Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA آقای دکتر محمد رضا شهیدی پاک عضو برجسته هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقیقات تهران با شماره كتابشناسي: 2583842 و با رده بندي كنگره : 1389 2ت9ش/101DP و رده بندي ديويي 02/946 توسط انتشارات مركز بين المللي ترجمه و نشر المصطفي(ص) در تابستان 1395 براي دومين بار در قم تجديد چاپ و منتشر شده گردید. کتاب 435 صفحه دارد، سخن ناشر پيش از فهرست مطالب ضمن معرفي منزلت و مرتبه علمي مؤلف اهداف انتشار كتاب را بيان نموده است و از ارباب فضل و معرفت را به نقد و نظر كتاب فراخوانده است. فهرست كامل عناوين، مطالعه و دسترسي به مطالب كتاب را براي پژوهشگر آسان مي سازد. مؤلف در باب و فصل بندي عناوين موضوعات، از شمارگان استفاده كرده است. كتاب «تاريخ تحليلي آندلس» اثري پژوهشي علمي است كه تاريخ كلاسيك آندلس از زمان فتح (81هـ.ق) تا آخر روزهاي سقوط «غرناته» در (897هـ.ق) به صورت تحليلي ارائه شده است و مواضع نويسندگان معاصر تاريخ آندلس بر اساس منابع اصلي مورد نقد و بررسي قرار گرفته است و نتايج هردوره در پايان برخي شمارگان با طرح سؤلات تحليلي و معرفي منابع مفيد در موضوع مورد نظر زمينه فهم بيشتر مطالب را بيشتر فراهم مي سازد. ويژگي ديگر اثر اين است كه نامهاي خاص جاها و اشخاص را براي تلفط صحيح اِعراب گذاري كرده و معادل لاتين واژه هارا نيز در پاورقي آورده است. تحليل هاي علمي.عناوين اصلي موضوعات كه محنواي اثر را تشكيل داده، به 30 شماره تقسيم شده كه عناوين فرعي زير عناوين شمارگاني آورده شده است.
محتواي مطالب كتاب :
شماره 1: واژه اندلس و محدوده جغرافيايي و شهرهاي اسلامي در اندلس.
شماره 2: ورود اعراب به اندلس و فتوحات اسلامي.
شماره 3: سياست هاي امويان در اندلس.
شماره 4: انحصار قدرت عبدالرحمن در اندلس.
شماره 5: شورش هاي دوره عبدالرحمن و سركوبهاي خونين او.
شماره 6: عمليات هاي نظامي در اندلس.
از شمارهاي 7 تا 13: به رويدادهاي جانشينان عبدالرحمن و دوران خلافت امويان در اندلس اختصاص دارد.
شماره 14: روابط خارجي امويان اندلس با دولت هاي اروپايي (بيزانس و فاطميان) را شرح مي دهد.
شماره 15: حكم بن عبدالرحمن(المستنصربالله)به عنوان واسطه امويان برمغرب اقصي.
شماره 16: حكومت هشام بن حكم و آغاز انحطاط دولت اموي در اندلس.
شماره 17: رويدادهاي دوره محمد بن هشام.
شماره 18: آشوب هاي بربرها و بازگشت مهدي به خلافت و تلاشهاي امويان براي بازگشت به قدرت.
شماره 19: دوران فروپاشي دولت امويان در اندلس.
شماره 20: فرهنگ و تمدن اسلامي در دوران امويان اندلس.
شمارهاي 21 و 22: دوران ملوك الطوايف (جنگ احزاب) و مراحل تجزيه اندلس و اميران و دولت هاي اين دوران و اضمحلال آنها را مورد بحث و بررسي و تحليل قرار داده است.
شماره 23: ورود مرابطين به اندلس و پايان دادن ملوك الطوايف در اندلس.
شماره 24: حاكميت موحدين و استمرار وحدت سياسي مغرب و اندلس.
شماره 25: علم، فرهنگ و تمدن اسلامي در دوره مرابطين و موحدين.
شماره 26: آخرين دور حكومت مسلمين در آندلس.
شماره 27: فرهنگ و تمدن اسلامي در دوره بني احمر.
شماره 28: علل سقوط آندلس.
شماره 29: تاريخ تشيع در آندلس.
شماره 30: سقوط خلافت در قرطبه و ظهور دولت بني حمود، نخستين دولت شيعي در آندلس.
در ضمائم كتاب جدول حاكمان و خلفاي جكومتگر در آندلس و دوره هاي حكومت آنان را درج كرده و سپس تصاوير زيبا از آثار و شاهكاري هاي معماري مسلمانان در آندلس را با كيفيت رنگي و قطع بزرگ چهارتاي نقشه اسپانياي اسلامي پيش از معرفي منابع زينت بخش صفحات كتاب است.
**************************************************
v:* {behavior:url(#default#VML);} o:* {behavior:url(#default#VML);} w:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal 0 false false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;} عنوان كتاب:تاريخ تشكيلات در اسلام مؤلف: دکتر محمد رضا شهيدي پاك Title: History of Islamic Administration Author: Dr.Mohammad Reza Shahidi Pak ناشر: مركز بين المللي ترجمه و نشر المصطفي(ص) محل نشر:قم سال نشر: 1393چاپ دوم موضوع:اسلام- حكومت اسلامي و سياست و دولت- تاريخ اسلام و اقتصاد بهاي كتاب: 180000 ريال شابك: 9-667-195-964-978

معرفی کتاب:
تاريخ تشكيلات، بخش اصلي تاريخ اجتماعي و سياسي و مهمترين نشانه تغييرات و حيات اجتماعي و پيشرفت ملت هاست.ظهور اسلام علاوه بر پيدايش دين جديد در جهان، باعث تغييرات اساسي و بنيادين در نظام اداري و نهادها و سازمان هاي دولتي در عرصه جهاني است. ديوانسالاري و دولت در سرزمين هاي اسلامي، داراي اصالت بومي و با بنيان ديني اسلامي است.
تأسيس حدود سيصد دولت مستقل و نيمه مستقل با شاخه هاي و زير مجموعه هاي گوناگون به وسيله مسلمانان در دوره اسلامي در جزيرة العرب، ايران، شبه قاره هند، آناتولي، ماوراءالنهر، غرب اسلامي، از دولت پيامبر خدا(ص) تا آخرين دوره كلاسيك خلافت اسلامي به وسيله ترك هاي عثماني توليد حجم عظيمي از معارف اداري را در پي داشته است.
از اول قرن سوم هجري توليد آثار كلاسيك در تشكيلات اسلامي آغاز شد. در منابع متأخر اسلامي از دولت با عنوان مخزن و از «علم دولت» ياد شده است. اين دانش كه بيانگر توانايي مسلمانان در اداره تحولات اقتصادي، نظامي، سياسي، اجتماعي و ديني است، به صورت ديوان ها، سازمان ها، ادارات و نهادها و مناصب و مشاغل و حِرَفي است كه آنها را اصطلاحاً «تشكيلات اسلامي» ناميده اند كه با عنوان«النظم الاسلامية والتراتيب الاداراية» نيز از آنها ياد شده است.
اين كتاب پژوهشي است كه تشكيلات را از نخستين دولت اسلامي كه پامبراكرم(ص) مؤسس آن بود، آغاز شد و سپس به تبيين استمرار قدرت اسلامي و شكل گيري هسته هاي اوليه ديوان ها و نهادها و سپس تبيين استمرار قدرت اسلامي و شكل گيري هسته هاي اوليه ديوان ها و نهادهاي اداري در عصر راشدين و نيز گسترش ديوان ها در عصر اموي با حفظ سير تاريخي پرداخته شده است كه مهمترين تشكيلات اسلامي مربوط به خلافت هاي بزرگ امويان اندلس، فاطميان قاهره و عباسيان بغداد است. ابتدا نهاد اصلي دولت (دارالخلافه) در عصر بزرگ ترين خلافت اسلامي يعني عباسيان و دولت هاي وابسته به آنها مانند سامانيان، آل بويه، غزنويان، سلجوقيان بررسي شده است و سپس نهادهاي اداري دولت هاي بزرگ پس از خلافت عباسي مانند: ايلخانان، مماليك مصر، خلافت عثماني و سلطنت صفويان كه به طور رقابتي، نهادهاي اداري سنتي را با تحولات جديدي تأسيس كردند معرفي شده است . مؤلف اظهار اميد واري كرده است كتاب حاضر كه از نخستين كتاب ها به زبان فارسي در باره تشكيلات اسلامي است، درآمدي بر تحقيقات گسترده در باره اين تشكيلات باشد.

كتاب «تاريخ تشكيلات در اسلام» نوشته آقای دکتر محمد رضا شهیدی پاک عضو برجسته هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقیقات تهران با شماره كتابشناسي: 3040938 و با رده بندي كنگره : 1393 2ت945ش/231BP و رده بندي ديويي 4832/297 توسط انتشارات مركز بين المللي ترجمه و نشر المصطفي(ص) درسال 1393 براي دومين بار در قم چاپ و منتنشر شده. کتاب 392 صفحه دارد ، سخن ناشر پيش از فهرست مطالب ضمن معرفي منزلت و مرتبه علمي مؤلف اهداف انتشار كتاب را بيان نموده است و مي افزايد، اين اثر علمي براي رشته تاريخ تمدن اسلامي در مقظع كارشناسي ارشد به همت مؤلف تهيه و تدوين شده است. فهرست عناوين كامل و مطالعه و دسترسي به محتوا و مطالب كتاب را براي پژوهشگر آسان مي سازد. عناوين فرعي كتاب با عناوين اصلي ارتباط برقرار مي كنند. استفاده از منابع دست اول و معتبر به ارزش علمي اثر افزوده و همچنين اصطلاحات ديواني و تشكيلاتي و مناصب به ساده ترين شكل شرح داده شده است. جالب توجه اينكه مؤلف در پايان كتاب نمودار مناصب و سلسله مراتب آنها را در تشكيلات اسلامي ترسيم كرده است كه فهم ومفاهيم تشكيلات را آسان مي كند. عناوين اصلي موضوعات كه محنواي اثر را تشكيل داده، به 14 عنوان تقسيم شده كه فاقد شماره گذاري هستند و عناوين فرعي زير عناوين اصلي آورده شده است كه هريك به صفحات كتاب ارجاع مي دهد.
محتواي مطالب كتاب:
ü كليات: به تبيين موضوع تحقيق و اهداف و ضرورت هاي تحقيق پرداخته است.
ü تشكيلات در جزيره العرب پيش از اسلام را شرح داده است.
ü حكومت پيامبر اسلام(ص) و مباني نظري و معرفي تشكيلات و مناصب پرداخته است.
ü به معرفي نهاد خلافت پس از پيامبر(ص) تا سقوط بغداد اختصاص يافته است.
ü نهاد وزارت در تشكيلات اسلامي و جايگاه آن در تشكيلات اسلامي و دولت ها را معرفي كرده است.
ü سازمان ها و ديوان ها در دوره هاي خلفا و دولت هاي اسلامي را معرفي مي كند.
ü ديوان هاي اقتصادي در دوره اسلامي را معرفي و توضيح داده است.
ü سازمان ها نظامي مسلمانان يا ديوان جُند، تشكيلات و سلسه مراتب نظامي را توضيح مي دهد.
ü ديوان قضا و تشكيلات قضايي و جايگاه مناصب را در سلسسله هاي اسلامي در دوره هاي شرح داده.
ü نظام حِِسبه را در تشكيلات اسلامي معرفي مي كند.
ü نظام شرطه در تشكيلات اسلامي را در دوره سلسله هاي اسلامي مي پردازد.
ü وظايف ديني (نماز، حج، اوقاف، فُتيا و... ) را شرح داده است.
ü ديوان هاي آب، ديوان آب قم و مرو را معرفي كرده است.
ü پايان تشكيلات اسلامي و تغييرات و برخورد سنت در تشكيلات اسلامي را بيان مي كند.
در پايان پيش از فهرست منابع، چكيده (Abstract) به زبان انگليسي آورده شده است.
*************************************************
v:* {behavior:url(#default#VML);} o:* {behavior:url(#default#VML);} w:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal 0 false false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;} عنوان كتاب: تاريخ تشيع در اسپانيا و مغرب فرهنگ، آثار و سياست و انديشه شيعي در غرب اسلامي مؤلف: دکتر محمد رضا شهيدي پاك Title: History of Shiites ' thoughts ,culture ,politics and texts in Spain and Maghreb, History of Shiites in Andalusia Author: Dr.Mohammad Reza Shahidi pak ناشر: انتشارات علويون محل نشر: قم سال نشر: 1395 موضوع: تاريخ تشيع، اسپانيا، مغرب، اسلام، قرون وسطي قيمت: 400000 ريال

معرفی کتاب:
پراكندگي تشيع در غرب اسلامي از مُسلّمات تاريخ و جغرافياي اسلامي است و يكي از مهمترين ابعاد تاريخنگاري تشيع در اسپانيا در قرون وسطي بررسي علل جلوگيري از انتشار تشيع در اسپانيا و سركوب و مهار انديشه هاي آن در مغرب و تعيين سرانجام آن در غرب اسلامي است. چنانكه در متون مربوط به فتوحات اسلامي در مغرب و اندلس آمده است. نيروهايي از وابستگان حضرت علي(ع) كه نام آن ها با تشيع در تاريخ شبه جزيره ايبري قرين شده است و در بين مسلماناني كه در اندلس ساكن شده اند و در حوادث آنجا حضور داشته اند، ثبت شده است. از جمله آنها بايد از عبدالله بن حنش صنعاني ياد كرده كه آثاري منسوب به او هنوز در شهر سرقسطه اسپانيا وجود دارد و حضور او در اين شهر در متون اندلسي ثبت شده است.
نويسنده پژوهش حاضر به تاريخ تشيع در اندلس از نخستين روزهاي ورود تا پايان قرن دهم هجري و سقوط نهايي اندلس در سال 983 هجري پرداخته است و همچنين در مقدمه اين اثر مؤلف فهرست پژوهش هايي كه در رابطه با اين موضوع انجام داده را به عنوان پيشينه تحقيق و موضوعات مرتبط كه نشان از تلاش هاي علمي و پژوهشي اين استاد گرانقدر حكايت دارد معرفي كرده است از قبيل:
مقاله تحولات فلسفي و كلامي عهد مرابطين در سال1381– مقاله تحولات فلسفي و كلامي عهد موحدين در سال 1382– تحولات فلسفي و كلامي عهد حفصيان در سال 1383 – كتاب هاي تاريخ تحليلي اندلس و تاريخ تحليلي مغرب چاپ سال 1389 و كتاب اهل بيت در آثار دانشمندان و علماي اندلس و ترجمه و تحقيق كتاب المعجب و مدخل بني حمود دانشنامه جهان اسلام - پژوهش تاريخ، سياست و فرهنگ تشيع در اندلس - پژوهش تاريخنگاري تشيع در غرب اسلامي – علل واقعي سقوط اندلس و نظريه ابن خلدون – تاريخ و انديشهxadهاي تشيع و موضوع ويژه علل سياسي مذهبي جلوگيري از انتشار تشيع در اسپانيا دوره اسلامي- مقاله ادريسيان و روي كارآمدن اين دولت و شرايط فرهنگي و سياسي عصر آنها و اقدامات عمراني آنان.
همچنين اين پژوهش در صدد تحليل علل واقعي اقدامات دولت هاي حاكم بر اسپانيا برآمده است.از جمله امويان اندلس كه قدرت را در شرق و غرب جهان اسلام از تشيع ربودند و پيروان آن را در شهرهاي شرقي و بصره و در حجاز و عراق و مصر و جزيره و در شهرهاي مغربي و اندلسي اشپيليه، قرطبه، مالقه، مهديه، فاس و مراكش قتل عام نمودند و مجبور به جابجايي، پنهان شدن و مهاجرت در سرزمين هاي اندلس و مغرب كردند و زمينه هايي فراهم ساختند تا آن ها غرب اسلامي را ترك كنند.
كتاب تاريخ تشيع در اسپانيا و مغرب فرهنگ، آثار و سياست و انديشه شيعي در غرب اسلامي عنوان روي جلد با توضيحات «تاريخ انديشه هاي شيعي در اندلس، تاريخ انديشه هاي شيعي در مغرب، علل ناپايداري و جلوگيري از توسعه تشيع در اندلس، سرانجام تشيع در اندلس و قيام ها و دولت هاي شيعي در اسپانياي اسلامي» و عنوان اصلي كتاب «تاريخ تشيع در اسپانيا و مغرب قرون وسطي، فرهنگ آثار و انديشه ها و سياست شيعي در اندلس و مغرب» تأليف دكتر محمد رضا شهيدي پاك عضو هيأت علمي گروه تاريخ و فرهنگ و تمدن ملل اسلامي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقیقات تهران مركز با شماره كتابشناسي: 4121872 و با رده بندي كنگره: 1395ت9ش/239BP كه انتشارات علويون قم در پاييز 1395 براي اولين بار در قطع وزيري كوچك و با جلد شميز چاپ و منتشر نموده و 000/400ريال براي آن قيمت گذاري شده است كه داراي 386 صفحه است، كتاب داراي فهرست مطالب كامل است كه شامل: يازده باب و 54 فصل و132 قسم و 19فرع است كه فصول زير باب ها و قسم ها زير فصول و فروع زير قسم ها آورده شده است. محتواي كتاب علمي و جامع و مستندند و با عنوان كتاب و عنواين فرعي موضوعات ارتباط منطقي و سلسله اي برقرار مي كند و حجم مطالب تناسب دارند مستندات و توضيحات مطالب و اصطلاحات به صورت زير نويس آمده اند. توضيحات پشت جلد كتاب تصوير كلي و اهداف و انگيزه اثر و ديدگاه كلي مؤلف را بيان مي كند.

محتواي مطالب كتاب:
محتواي كتاب كه در قالب باب، فصل، قسم و فرع آمده است كه مؤلف جهت استدلال هاي مطالب از روشxadهاي علمي و از منابع دست اول و معتبر بهره گرفته و اطلاعات جامع و كامل از اوضاع شيعيان در مناطق غربي جهان اسلام به دست مي دهد كه محتويات عناوين مطالب كتاب به شرح زير آمده است:
باب اول: مقدمه تاريخي و جغرافيايي داراي 3فصل و7 قسم دارد.
باب دوم: تاريخ و جغرافياي سياسي تشيع در اسپانيا دوره اسلامي و مغرب شامل 4فصل و15قسم و3فرع.
باب سوم: مفاهيم و اصطلاحات برساخته در مورد تشيع در متون مغرب واندلس در قرون وسطي داراي 3 فصل و 18 قسم و يك فرع است.
باب چهارم: فرق شيعي و نحله هاي متأثر از تشيع در غرب اسلامي شامل2فصل7قسم است.
باب پنجم: جريان مهدويت در غرب اسلامي داراي 4 فصل و17 قسم است.
باب ششم: معتزله و انديشه هاي اعتزال در غرب اسلامي داراي يك فصل و4 قسم است.
باب هفتم: سياست شيعي در اندلس؛ اهل بيت در غرب اسلامي ( اهل بیت در متون اسلامی اندلس - اهل بیت در متون اسلامی مغرب ) طولاني ترين باب كتاب شامل 11 فصل و40 قسم است.
باب هشتم:آثار مكتوب شيعي در دولت هاي مغرب و اندلس داراي 5 فصل و13 قسم است.
باب نهم: ميراث تشيع در اندلس شامل 8فصل و 5قسم و3فرع است.
باب دهم: آثار مكتوب اهل البيت در دوره حفصيان داراي 9 فصل و4قسم و12فرع است.
باب يازدهم: جهاد صوفيان مغرب و نسب شريف و تشيع شامل 5 فصل است.
در صفحات پاياني كتاب پيش از فهرست منابع و مآخذ كه به صورت الفبايي معرفي كرده، چكيده مطالب كتاب (Abstract) به زبان انگليسي آمده است.
کتاب «تاریخ تشیع در اسپانیا (آندلس) و مغرب»؛ تحلیل و بررسی علل مقابله با تشیع در آندلس است که عوامل سیاسی مذهبی و اجتماعی جلوگیری از انتشار تشیع در اسپانیا در دوره اسلامی را مورد توجه و تحلیل قرار داده است.
اهل بیت علیهمالسلام در متون اسلامی آندلس و مغرب، چون نگینی درخشان در تاریخ و ادبیات جهان است، وصف شخصیت حسنین در کتاب «درر السمط» ابن ابـار آندلسی، میراث گرانقدر اسپانیا دوره اسلامی است
در همین زمینه محمدرضا شهیدی پاک عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد به تألیف کتاب «تاریخ تشیع در اسپانیا (آندلس) و مغرب» پرداخته است که توسط انتشارات علویون قم در 386 صفحه به چاپ رسیده است.
تاریخ نگاری تشیع در مغرب و آندلس
یکی از مهمترین ابعاد تاریخ نگاری اسلامی در قرون میانه تاریخ تشیع و اندیشهها و فرهنگ آن در آندلس و مغرب و بررسی علل جلوگیری از انتشار تشیع در اسپانیا و مهار آن در مغرب است.
تاریخ تشیع در آندلس
پژوهش حاضر به تاریخ تشیع در آندلس از نخستین روزهای ورود تا پایان قرن دهم هجری و سقوط نهایی آندلس در 983 هجری پرداخته است این کتاب حاصل نوشتهها و آثار مؤلف از 1378 تا کنون در مورد مسئله تشیع در آندلس و مغرب است.
نقش عوامل سیاسی مذهبی در جلوگیری از انتشار تشیع در آندلس
موضوع ویژه کتاب تحلیل و بررسی علل مقابله با تشیع در آندلس است و عوامل سیاسی مذهبی و اجتماعی جلوگیری از انتشار تشیع در اسپانیا دوره اسلامی را مورد توجه و تحلیل قرار داده است. مهمترین علل سیاسی مذهبی جلوگیری از انتشار تشیع در آندلس، قدرت طلبی امویان و توسعه مذهب مالک با تمهیدات خلافت عباسی است که از نیمه قرن دوم در برابر اندیشههای فقهی و عقاید تشیع، قرار گرفت.
تاریخ تشیع در مغرب
بخش دیگر کتاب به فرآیند ورود و شکل گیری و تأسیس و چگونگی سقوط دولتهای شیعی در مغرب از جمله به دولت شیعی ادریسیان، دولت فاطمیان در مغرب و عوارض منفی سقوط فاطمیان در مغرب پرداخته است.
اهل بیت(ع) در متون اسلامی آندلس
بخش عمده کتاب از نظر حجم و محتوا به اهل بیت(ع) در متون آندلسی پرداخته است. امام علی، امام حسن و امام حسین علیهمالسلام در متون اسلامی آندلسی به صورت نثر و شعر و احادیث مورد توجه قرار گرفته اند. در کتاب «درر السمط» بویژه مراثی امام حسین(ع) بخشی ثابت و ماندگار از ادبیات اسپانیا و آندلس است.
اهل بیت در متون اسلامی مغرب:
متون نظم و نثر بسیاری در مجموعه میراث مکتوب جهان اسلام بوسیله مغربیها تولید شده است. این متون در دوره ادریسیان از جمله ادبیات سیف و در متون عصر فاطمیان و زیریان و در دوره موحدین و حفصیان و شرفا تولید شده است. مهمترین آنها اشعار و قصاید فراوان در مدح و وصف شمشیر حضرت علی(ع) با عنوان ادبیات سیف است که همچنان در مغرب در محافل ادبی مغرب رواج دارد. قصاید بسیاری در مدح علی(ع) و در وصف غدیر خم و سایر شعایر شیعی بوسیله شعرای مغربی سروده شده است
********************************************
v:* {behavior:url(#default#VML);} o:* {behavior:url(#default#VML);} w:* {behavior:url(#default#VML);} .shape {behavior:url(#default#VML);}
Normal 0 false false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}
کتاب «اهل بیت در متون اسلامی آندلس»

اندلس به عنوان غربیترین منطقه از سرزمینهای اسلامی از جایگاه و اهمیت ویژهای نزد مسلمانان برخوردار بوده و همانند دیگر مناطق مورد توجه گروهها و فرقههای مختلف از جمله شیعیان قرار داشت، اما به دلیل سلطه امویان بر آنجا و دشمنی آنان با علویان و جریانهای منسوب به آنها و نیز گسترش مذهب مالکی، اندیشههای شیعی با سرکوب شدید مواجهه شده و اجازه ظهور و بروز نمییافتند. در چنین فضایی دانشمندان هم یا به دلیل هم فکری با جریان سیاسی، مذهبی حاکم و یا به خاطر ترس از آن توجه چندانی به اندیشههای شیعی و گرایش به سوی اهل بیت (ع) نداشتند. اما در لایههای پنهان افکار آنان و عموم جامعه تمایل به سوی خاندان پیامبر (ص) وجود داشت و هر گاه فرصت پیدا میکرد خود را نشان میداد چنان که پس از سقوط امویان و شکل گیری حکومت حمودیان علوی نسب به یکباره شاعران فراوانی به دربار آنان روی کرده و اشعاری سروده و تقدیم آنان کردند که نه تنها بیانگر دوستی و علاقه آنان به خاندان رسول خدا (ص) بود بلکه گاه تصریح در تشیع آنان داشت.البته بسیاری از دانشمندان اندلس دیدگاه احترام آمیزی نسبت به خاندان رسول خدا داشته و از آنان به نیکی یاد کردهاند این مهم را میتوان از متون مختلف تفسیری ، روایی ، فقهی و اصولی ، تاریخی ، عرفانی و ادبی مشاهده کرد . البته تفاوتهایی در نگاه اندیشمندان مختلف دیده میشود. توجه شاعران و عرفا و صوفیان به اهل بیت نسبت به دیگران بیشتر است و دیدگاه محدثان و مفسران و مورخان تحت تأثیر جریانهای سیاسی و مذهبی قرار داشته در نقل گزارشها و روایات مربوط به اهل بیت(ع) دارای رنگ و بو و جهت گیری سیاسی و مذهبی است. در این پژوهش ضمن اشاره به وضعیت سیاسی و مذهبی اندلس تلاش میشود تا میزان توجه و نوع نگاه اندیشمندان اندلس به خاندان پیامبر (ص) از لابلای متون آنان تبیین شود
در منابع مغربی و اندلسی از رویداد حذف اهل بیت و علویان از جریان قدرت در صدر اسلام و تأسیس دولت اموی در شام و سپس در قرطبه پایتخت اندلس که استمرار استکبار اموی در غرب جهان اسلام بود با عنوان «ملکه الامویه وهلکه العلویه» یاد شده است.
با وجود همه اقدامات امویان در حذف اهل بیت(ع) از صحنه معارف و فرهنگ در آندلس، اهل بیت(ع)، در طی 9 قرن حضور مسلمانان در آنجا، به وسیله بسیاری از علاقهمندان به اهل بیت مورد برسی قرار گرفت و در قلب متون و آثار علما و دانشمندان اندلسی ثبت شد و اهل بیت(ع) از عناوین اصلی تاریخ اندلس است. گزارشها و متون اندلسی در مورد اهل بیت(ع) امروزه از اهمیت بالایی در عرصه معارف دینی و فرهنگ و تاریخخ اسلام و ادبیات و سیاست شیعی برخوردار است.
در پژوهش حاضر معارف مربوط به اهل بیت در ادوار مختلف تاریخ حضور مسلمانان در اندلس از امویان تا بنیاحمر (983هـ/1516م) امده است. هنوز بسیاری از خاورشناسان اروپایی و آمریکایی همچون لینگز 2005، ولیری 1989و پپترز، به روش اموی، میکوشند تا مفهوم و مصادیق اهل بیت را که به استناد روایت و قرآن منحصر محمد(ص)، علی، فاطمه، حسن حسین(ع) است به همه صحابه سرایت دهند. اهمیت اهل بیت در متون اسلامی اندلس، تأکید براین انحصار است.
کتاب «اهل بیت در متون اسلامی اندلس»، تألیف محمدرضا شهیدی پاک عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران مرکز با شماره کتابشناسی: 4122498 و رده بندی کنگره: 1395ش9الف9/103DP که توسط انتشارات علویون قم در سال 1395 برای اولین بار در قطع وزیری متوسط و با جلد شمیز چاپ و با 224 صفحه منتشر شده است.
مؤلف در پیشگفتار اهداف و انگیزه پژوهش علمی خود را شرح داده است. این اثر در فهرست بندی مفصل، مطالب کتاب در 14 باب و 58 فصل و 55 قسم و 11 فرع دستهبندی شده است. عناوین هریک از بابها، فصول و قسمها و فروع با عنوان کتاب ارتباط منطقی دارد که برخی فصول و قسمها و عبارات گرچه کوتاه هستند ولی مطالب و گزارشات و تحلیلها علمی و مستند. فروع زیر قسمها و فصول و فصول نیز زیربابها آمدهاند، ارجاعات به صورت زیرنویس هستند. و در پایان هم فهرست منابعی که در پژوهش کتاب استفاده شده معرفی شده است.